Bir nevi gıda alerjisi olarak nitelenen besin intoleranslarını, Dr. Sinan Akkurt “tamamen doğal beslenemediğimiz için, sürekli tükettiğimiz gıdalara karşı vücudun bir süre sonra tepki göstermesi” olarak tanımlıyor. Bu tepkilerin başında kilo alımı geliyor; kabızlık, ödem, yemeklerden sonra uyku hali, şişkinlik halsizlik ya da ishal de görülebiliyor… Günümüzün en yaygın 5 besin intoleransını, nedenlerini ve ne yapılmasını gerektiğini Dr. Sinan Akkurt anlatıyor.

Çocukluk döneminde düzenli süt tüketimi alışkanlığı olmamasından kaynaklanan laktoz intoleransı, her gün miktarı artırılarak içilen süt ile giderilebiliyor.

İnsan vücudunun her gün alması gereken dört temel besinden biri olan süt, çocukluk dönemi itibariyle düzenli alınmadığında gelişim bozukluğuna ve laktoz şekerinin vücutta parçalanamaması sonucu oluşan laktoz intoleransına yol açıyor. Uzmanlar laktoz intoleransının önlenmesi için çocukların  her gün 2 bardak süt içmesinin önemine dikkat çekiyor.

Prof. Dr. Neriman İnanç, konuyla ilgili faydalı bilgiler vererek, çocukluk yıllarında içilen sütün zihinsel ve fiziksel gelişim açısından önemine dikkat çekti. İnanç, “Okul çağı çocuklarının büyüme ve gelişme döneminde olması nedeniyle süt, çocukların artan besin gereksinimlerinin önemli bir bölümünü karşılıyor. Süt kemiklerin yapı taşı kalsiyum için en önemli kaynak olduğu için özellikle 5 – 12 ve 13 – 17 yaşları arasında tüketilen süt miktarı ile boy uzunluğu arasında pozitif ilişki bulunuyor. Ayrıca düzenli içilen süt çocukların gün boyunca enerjilerini korumalarını sağlarken, soyut düşünce yeteneklerini, problem çözme becerilerini de artırarak okul başarısını yükseltiyor. Bu nedenle sütü çocuklara keyifle tükettirmenin yollarını bulmamız gerekiyor” dedi. Düzenli olarak içilen sütün ileri yaşlarda süt içme alışkanlığı kazandırmasındaki etkisine de değindi.

İnanç, tüketilecek olan sütün güvenli ve sağlıklı olan ambalajlı süt yani uzun ömürlü veya pastörize olmasının önemini vurgularken, açık süt tüketimi ile sağlığa zararlı birçok bakterinin vücuda alınabileceği gibi açık sütten alınan besin miktarından da hiçbir zaman emin olunamayacağının altını çizdi. Süt içmek istemeyen çocuklar için ise, ambalajlı sütle hazırlanacak yoğurt, çorba gibi farklı lezzetlerle, sağlıklı ve dengeli bir beslenme alışkanlığı kazandırılmasının gerektiğini belirtti.

Çocukluktan itibaren düzenli olarak tüketilmesi önerilen sütün, ilerleyen yaşlarda ortaya çıkan kalp hastalıklarının önlenmesinde de etkili olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, sütün içerisinde kan basıncının düşürülmesinde etkili olan protein, kalsiyum, fosfor gibi besin öğelerinin bulunduğunu vurguluyor. Sütün bu özelliği ile hipertansiyonu dengede tutarak olası kalp hastalıkları riskini de azalttığı ifade ediliyor.

Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Neriman İnanç, süt tüketiminin hipertansiyonu ve kalp sağlığını doğrudan olumlu etkilediğini söyledi. İnanç, “Her gün yeterli miktarda süt içerek kalbin iş yükünü artıran ve atar damarlara zarar veren hipertansiyondan korunmak mümkün. Hipertansiyon zaman içinde özellikle kalp, böbrek, göz ve beyine kan götüren atar damarlarda hasar oluşmasına neden olmaktadır. Özellikle tansiyon hastaları başta olmak üzere, yaşı ne olursa olsun herkesin düzenli olarak 2 bardak sağlıklı süt içerek tansiyonlarını dengelemesi mümkün” şeklinde konuştu.

Hipertansiyonun inme, kalp krizi ve böbrek yetersizliğinin önemli kilit nedenlerinden biri olduğunu da kaydeden İnanç, “Süt ve süt ürünlerinde bulunan kalsiyumun alımı azaldıkça arteriyel kan basıncı artarak hipertansiyona neden olmaktadır. Bu nedenle kalsiyum tüketiminin artırılması gerekmektedir. Kalsiyum ve fosfor açısından en zengin besin de süt ve süt ürünleridir” dedi.

Kan basıncındaki yükselmenin yıllarca belirti vermeden sinsice ilerleyebileceğine de dikkat çeken İnanç, bu durumun uzun vadede kalp, böbrek, göz ve beyin damarlarına kalıcı hasarlar verebileceğinin altını çizdi.

“Sağlıklı kişiler günde üç porsiyon süt veya süt ürünü tüketmelidir; ayran, yoğurt, peynir, süt, kefir… Alerjisi olanları, ciddi bir durumu olanları saymıyorum tabii. Hayvansal kalsiyum kaynakları, her yaşta ilaç gibi işe yarar. Tabii çiğ sütü asla içmeyin. Kutu sütler, en doğru ısıl işlemden geçerek sofraya getiriliyor. Özellikle UHT olarak pastörizasyon işleminden geçmiş olan kutu sütler, açıldıktan sonra da daha dayanıklı olur. Yine de en doğrusu kutuyu üç, beş gün içinde bitirmek.”

Selahattin Dönmez, sütün çok iyi bir A ve B2 vitamini kaynağı olduğunu, içinde biraz da D vitamini bulunduğundan bahsetti. Yumurta gibi insan hayatı boyunca gerekli olduğunu söyledi. Yağ asitleri, protein, büyüme hormonu ve CLA kaynağı olarak eşi bulunmaz yerinden dem vurdu. “Kutu veya cam fark etmez, güvenilir bir marka olması yeterli. İyi firmaların hepsi, çok titiz bir şekilde üretim yapıyor. Antibiyotik tedavisi olan bir hayvanın sütünün üretime karışması söz konusu bile değil. Tedavi bittikten sonra yarılanma süresinden daha bile uzun bekleniyor. Çok titiz hijyen koşulları var. O yüzden ben her zaman üreticilerin ürünlerini tercih ederim. Bilmedik yerden, çiftliklerden, köylerden alınan süt ve süt ürünlerine daha şüpheyle yaklaşırım… Şunu da bir kez daha belirteyim: Tabii ki 1 yaşına kadar anne sütü gerekli, onun yerini hiçbir şey tutamaz. 1 yaşında anne sütüyle birlikte inek sütü başlar. Eğer sağlık açısından bir sorun yoksa birey bütün hayatı boyunca süt ve süt ürünü tüketmelidir. Kilo kontrolü yapanlar az yağlı, hatta yağsız süt, peynir veya yoğurt yiyebilirler; ama herkes her gün bir miktar yemelidir…”

Haftalık ev alışverişlerini vaktim olduğu zamanlarda ben yapmayı seviyorum. Bu hafta keyifle markete gittim. Kızların ikisi de asla peynir yemiyorlar. Kokusuna bile tahammülleri yok. Ancak bir çay bahçesinde falan olursak, kırk yılda bir peynirli tost canları istiyor. Bu yüzden bizim evin “süt ürünleri” çeşitliliği yoğurt ve sütle sınırlı…

Ama bu sefer küçük yoğurtlar, kefir, bolca süt; ne bulduysam aldım. Hem çocuklar hem bizim için. Yoğurtsuz, sütsüz, peynirsiz kalmayalım dedim…

Fatih Türkmenoğlu
fatihturkmenoğlu@yahoo.com