Okul öncesi eğitimde özgür bir soluk arayanlar için Reggio Emilia sistemi biçilmez kaftan. İstanbul Acıbadem ve Dragos bölgesindeki Altın Çağ Anaokulları Kurucusu Uzman Psikolog Ayşegül Ünal Saraçsistemle ilgili merak edilenleri anlatıyor.

 “Reggio Emilia-Inspired” olmak ne demektir?

Erken çocukluk eğitimine Reggio Emilia yaklaşımı, bu adı taşıyan Kuzey İtalya’daki bir kasabada altı yaşına kadar çocuklara hizmet veren şehir destekli bir eğitim sisteminden geliştirilmiştir. Reggio Emilia eğitim sistemi, dünya çapında küçük çocuklar için en iyi programlardan biri olarak kabul edilmektedir. Dünyanın dört bir yanından gelen eğitimcilerden oluşan uluslararası çalışma grupları, bu istisnai felsefenin harekete geçmesini ilk elden ele almak için her yıl İtalya’ya seyahat ediyor. Çünkü İtalya’da bu yaklaşım yerel yönetim, toplum ve halkının dokusuna entegre edilmiş, başka bir ülkede tam olarak kopyalanamaz. Ancak, “Reggio-Inspired” olmak, bu yaklaşımın temel değerlerini ve inançlarını küçük çocukları eğitmek için benimsemektir. Her Reggio okulu bu ilkeleri kendi ülke kültürüne entegre ederek kendi Reggio kültürünü oluşturur.

Reggio Emilia İlkeleri

Çocuğun resmi:Her çocuğu güçlü, yetenekli, bağımsız, meraklı ve hayal gücüyle dolu olarak görüyoruz. Çocukları öğrenme yolculuğunda gezinmeye, sorgulamaya, araştırmaya ve yardım etmeye teşvik ediyoruz.

Acil Müfredat:Öğretmenler çocukların etkileşimlerini, tartışmalarını ve hayranlıklarını gözlemler ve belgelendirir. Bu gözlemlerden öğrenme fırsatları geliştirilerek, müfredat çocukların çıkarları ve fikirlerinden “ortaya çıkar”.

Proje çalışması:Eğitmenlerimiz bu acil müfredatı proje çalışmaları yoluyla sunarak, çocukların bu ilgi alanlarını ayrıntılı bir şekilde keşfetmelerini sağlar. Öğretmenler, projeden destek alarak, sanattan müziğe, erken dile, matematik, bilim ve doğa deneyimlerine kadar geniş bir yelpazede fırsatlar yaratmayı düşünmektedirler. Çocukların ilgisini çeken projelerin detaylarını keşfederek, çocuklar öğrenme sürecinden heyecan duyuyorlar. Bu bilgi hevesi, proje çalışmasını ayrıntılı bir şekilde deneyimleme becerisiyle birleştiğinde, “yaşam boyu” öğrenme için bir yatkınlığı teşvik edecektir.

Öğretmenin Rolü: Öğretmen, çocuklarla birlikte öğrenmede bir ortak olarak görülüyor. Çocuk çalışmalarını dinleyerek, gözlemleyerek ve belgeleyerek, öğretmen çocukların öğrenme deneyimlerine ve “birlikte inşa” bilgisine rehberlik edecek şekilde donatılmıştır.

Çevrenin Rolü: Okulun ortamı (sınıfları, ortak alanları ve oyun alanı) “üçüncü öğretmen” olarak görülüyor. Çevre, orada yaşayan ve öğrenen çocukların, öğretmenlerin ve ebeveynlerin bir yansıması olmalıdır. Düşünceli, yaratıcı, çekici ve çocuğun imajına saygı göstermelidir.

Ebeveyn katılımı; Öğrenme sadece okul içinde değil, aynı zamanda evde ve toplumda gerçekleşir. Ebeveynleri proje çalışmalarına, özel etkinliklere ve okulun günlük yaşamına katılmaya teşvik ediyoruz. Öğretmenlerin, ebeveynlerin ve yöneticilerin çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için birlikte çalıştığı entegre bir öğrenme topluluğu arıyoruz.

Belgeleme: Çocukların çalışmalarını fotoğraf, video, yazılı sözcük, sergi vb. Yoluyla belgeleyerek, öğretmenler çocukların erken çocukluk deneyimlerinin hikayesini anlatır. Her çocuğun sanat, fotoğraf, gelişimsel dönüm noktaları ile ilgili bilgiler ve daha fazlasını içeren kendi portföyü vardır. Ders planları, proje panoları ve günlük etkinlikler, çocukların çalışmalarını açıklamakta ve okulun yaşamını toplumla paylaşmaktadır.

“Reggio Emilia anaokullarında, ancak her çocuk, sonsuz yetenekli, yaratıcı ve zeki olarak görülüyor. Öğretmenin işi, bu nitelikleri desteklemek ve çocukları tam olarak gelişmeleri için uygun şekillerde sorgulamaktır. ”

Altın Çağ’da Sınıf ve Okul Ortamımız

Reggio Emilia-Inspired programları, hem sınıflar içinde hem de okulun ortak alanlarında öğrenme ortamının görünüşüne ve ilgisine dikkat çeker. Materyallerin ve belgelerin nasıl gösterildiğini göz önünde bulundurarak, amaç, çocukların çalışmalarına saygı gösterilmesini sağlarken, yaratıcı keşifleri teşvik eden bir atmosfer yaratmaktır.

Sınıf Çevresel Yönergeleri

Sınıf ortamları, orada yaşayan ve öğrenen çocukların, ebeveynlerin ve öğretmenlerin bir yansıması olmalıdır.

Öğeler, nesneler ve kaynaklar, cazip, yaratıcı, davetkar ve / veya düşünceli bir şekilde düzenlenmelidir. Çevre karmaşık veya kurumsal hissetmemelidir.

Doğal, her gün ve “gerçek hayat” materyallerine çevresel vurgu olmalıdır.

Dokümantasyon dekoratif değil, ilginç ve çekici olmalı.

Halen devam eden çalışmaları yansıtmak için görünür belgeler mevcut olmalıdır. Dokümanların bitmiş bir ürün olarak görülmesinden farklı olarak, çocukların yaratıcılığını ve düşünmelerini sağlayan dokümantasyonun odağı olmalı.

Altın Çağ Anaokulları’na ilk kez giren aileler, okulun görünümünün ve ziyaretinin, ziyaret ettikleri diğer okul öncesi veya çocuk bakım merkezlerinden farklı olduğunu belirttiler. Okul ortamımızı “üçüncü öğretmen” olarak görerek, Altın Çağ’da çocuklara keşfetmek ve büyümek için benzersiz, sıcak, davetkar ve çocuk merkezli bir okul ortamı sunmaya çalışmak en büyük tutkumuzdur.

Genellikle eğitim sisteminde çocuklar sınıf içerisinde hep dinleyici, öğretmen ise anlatıcı konumdadır. Ancak Altın Çağ Anaokullarının benimsediği Reggio Emilia yaklaşımıyla dersin işleyişinde çocuklar önderlik ediyor. Bu büyülü dünyaya açılan kapının sırrını Reggio Emilia yaklaşımını başarılı bir şekilde uygulayan İstanbul Acıbadem ve Dragos bölgesindeki Altın Çağ Anaokulları Kurucusu Uzman Psikolog Ayşegül Ünal Saraç sistemle ilgili merak edilenleri anlatıyor.

Reggio Emilia felsefesi ile tanıştıktan sonra yetiştirdiğimiz çocukların büyüme süreçlerini büyük bir hayretle izliyoruz. Çocuklar 1 yıl içerisinde kendi öğrenmelerini kendileri yürütür hale geliyorlar. Çünkü Reggio Emilia yaklaşımında çocuk, yetenekli, becerikli ve kendi kendini yönetebilir olarak kabul edilmektedir. Çocuklar bir süre sonra gerçekten de bu imaja yakışır şekilde davranıyorlar.

Engelleri kendi yöntemleriyle aşıyorlar

Reggio Emilia yaklaşımına göre çocuk, büyüme sürecinde gelişimini engelleyen bir duvarla karşı karşıyadır. Bu duvar, eskimiş ve kalıplaşmış katı kurallar, yetişkinler tarafından benimsenmiş ancak çocuklar tarafından anlaşılması oldukça güç olan ve geçerliliğini yitirmiş davranış kalıpları ve geleneksel eğitim metotlarından meydana gelir. Bundan dolayı, öncelikli olarak çocuğun yaşadığı toplumdaki yeni kültürel değerleri ve rolleri öğrenmesi için desteklenmesi gerekiyor. Bu destek sağlandıktan sonra çocuk, gelişimini engelleyen ve eski değer yargılarından oluşan bu “duvar”ı kendi kendine aşmayı başarıyor. Çocuklar bilgilerini kendi hareket ve etkileşimleri sonucu inşa etmektedirler. Ayrıca, çocukların kendi aralarında ve yetişkinlerle sahip oldukları duygusal, sosyal ve zihinsel ilişkilerin niteliği onların gelişim alanlarının merkezini teşkil etmektedir. Çocuklar, fikirlerini başkalarına sergileme yoluyla öğrenirler.

Her gün yeni bir keşif

Reggio Emilia yaklaşımının bir diğer temel özelliği ise; çocuklara somut yaşantılar sunularak yeni keşifler yapmalarına fırsatlar sağlanmasıdır. Çocuk problemlerinin çözümünde akranlarıyla birlikte çalışmakta, öğretmen ise bu sırada ona yardımcı olmaktadır. Bazen çizim ya da fikirler yeniden gözden geçirilip düzeltilmektedir Geleneksel eğitim programlarında pasif ve dinleyici olan öğrenciler, bu yaklaşımda aktif, proje üreten, çevresindekilere duyarlı ve problemlere çözüm yolları bulan bir birey olarak karşımıza çıkıyor. Reggio Emilia eğitimi alarak kurulan sınıflarda bulunan Zengin uyarıcılar ve eğitim ortamının çeşitliliği öğrencilerin yaratıcılık duygularının gelişmesine, üretken bireyler olarak yetişmesine imkân sağlıyor. Önceden hazırlanan öğretim programları yerine çocukların sürekli çalışarak yeni fikirler ortaya attıkları, ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik dinamik bir eğitim programı benimsenmiştir. Çocuk her şeyi bağımsızca araştırır ve isteği malzemeyi özgürce kullanır. Öğretmen ise bu süreci yönlendiren, destekleyen ve fikirlerini öne süren bir rehber konumundadır. Okulda her gün aktif olarak işleyen sanat atölyelerinde öğrenciler yaratıcılıklarını geliştirebilecekleri etkinlikler yaparlar. Çocukların kalıplaşmış etkinlikler yerine özgür düşünceyi geliştirici etkinlikler yapmaları desteklenir. Çocuklar yapılan bu etkinliklerle yaratıcılığını en üst seviyeye çıkarma imkânına sahip olurlar.

Felsefemiz

Doğadaki çiçekler kadar bin bir renkteki çocuklarımıza fiziksel ve duygusal sağlıklarını koruyacakları bir ortam yaratmak önceliğimizdir. Tüm çocukların kaliteli eğitim hakkı olduğunu düşünüyoruz. Bu kavramın özünde, çocuğun dünyasının doğal merakı, her çocuğun doğduğuna inandığımız sayısız niteliklere ve değerlere saygılı olmamızdır. Bu saygıyı hisseden çocuklar okula koşa koşa gelirler.

Ebeveynlerin, öğretmenlerin ve toplumun desteğiyle birlikte çocuklar; küçük gruplar halinde planlama ve karar verme sürecinde bilgiyi nasıl keşfedeceklerini ve iletişim becerilerini geliştireceklerini öğrenirken, öğrenmelerini ve gelişimlerini kararlılıkla ve coşkuyla kuracaklardır. Bu coşku gelecekteki ilköğretim, ortaokul, lise ve üniversite eğitiminde olduğu gibi hayatlarında da başarılı olmaları için en önemli rehber olacaktır.

Yaklaşımımız

Altın Çağ Anaokulları, 2-7 yaş arası çocuklara hizmet veren bağımsız bir okuldur. Altın Çağ’da, tüm çocukların zeki ve meraklı olarak doğduğuna ve ebeveynler ve eğitimciler olarak amacımızın, yeni fikirler oluşturmak ve daha iyi bir gelecek oluşturmak için birlikte çalışmak olduğuna inanıyoruz. Her şeyden önce, öğrenmenin eğlenceli olması gerektiğine inanıyoruz ve bu nedenle mottomuz:

Niente Senza Gioia! Neşe olmadan hiçbir şey!

1997 yılında çocukluğun Altın Çağ’ları için açtığımız merkezimizde çocuklar için en iyiyi arama arayışlarımız sonucu İtalya Reggio Emilia’daki bebek-yürümeye başlayan merkezlerin kurucusu Loris Malaguzzi teorileriyle tanıştık. Günümüzde erken çocukluk eğitimine, bugün dünya çapında ilham veren eğitimcilere ve çocuklara yönelik bir yaklaşım geliştirdi. Sonuç olarak, bu harika anaokullarını ziyaret etmek için İtalya’ya gittik. Reggio Emilia Yaklaşımından esinlenerek, okullarımızda harikalarını yayma konusunda tutkulu olduk.

Bir Reggio Okullu Nasıl Anlaşılır?

Çocuğunuzun bir Reggio Emilia okuluna kayıtlı olup olmadığını bilmek için okulda dikkat edeceğiniz önemli unsurlar:

Bir Reggio okulunun en önemli ögesi öğretmenleridir. Öğretmenlerin yıl boyunca sürekli ve düzenli olarak Reggio Emilia yaklaşımı ile ilgili eğitim alıyor olmaları en önemli koşuldur. Bu eğitimin bir Profesyonel Reggio Emilia Danışmanından alınması şarttır.

Dokümantasyon, çocukların okulda öğrendikleri şeydir. Okul yılında oluşturulmuş bir proje olabilir. Dokümantasyon, bir çocuğun öğrenmedeki ilerlemesini göstermenin bir yoludur.

Okullar kapılarını açmak için gün sayarken, 3 ve üzeri yaş çocuklara sahip anneler endişeli; çocukları okul öncesi eğitime başlamadan önceonlardan nasıl ayrılacaklarını düşünüyorlar. Ancak okul öncesi eğitimin çocuklara yararını ve çocuk gelişimine katkılarısaymakla bitmiyor. Annelerin korkularını biraz yenmeleri için okul öncesi eğitimin çocuklara faydasını 5 madde de toparladık.

1- Hem sosyal hem de akademik öğrenme için bir temel sağlar

Küçük çocuklar doğal olarak meraklıdır ve gözlemcidir. Ailelerinin ve toplumun değerlerini öğrenmek isterler; oyuncağın montajı için talimatların okunması veya bir satın alma için ödeme yapmak için doğru fatura veya madeni paraların seçilmesi gibi. Okul öncesi eğitim süresince çocuklar ilkokulun akademik taleplerine ön hazırlık imkanı sağlanır. Öğretmenler gerekli akademik ve sosyal becerileri edinmelerine yardımcı olacak çok çeşitli oyunlar ve etkinlikler sunarlar.

2- Çocuklar için yapılandırılmış bir ortam iyi bir fırsattır

Öğretmenler tarafından verilen talimatların dinlenilmesi, konuşmak/soru sormak için izin alma hakkı, sıra bekleme gibi temel davranışların kazandırılması okul öncesi eğitimle şekillendirilir. Böylece ilkokula başlamadan önce bu tarz davranışları çocuk özümser ve gerçekleştirir.

3- İlkokula geçişi kolaylaştırır

Okul öncesi eğitimde her ne kadar oyunlarla ve aktivitelerle çocukların gelişimi desteklense de aslında çocuğunuzun ilerideki akademik hayatı için bir ön çalışma olur. Aslında, bu programlar oyun yoluyla öğrenmeye dayanmaktadır. Bu yüzden öğrenme çocuğunuz için eğlenceli olacak, hiç şüphesiz!

4- Sosyal ve duygusal olarak gelişmesine yardımcı olur

Okul öncesi eğitimin yararlarından bir tanesi de çocuğun nasıl uzlaşma sağlaması gerektiğine, başkasına nasıl saygı gösterebileceğine ve problemlere nasıl çözüm getireceğine dair fırsat yaratır. Kendi kendine bir algı kazanacağı, keşfettiği, akranlarıyla oynayacağı ve güven kazandıracağı bir yer olacağını da unutmamak gerekir.  Okul öncesi dönemindeki keşfetmeye açık çocuklar kendi yetenek ve becerilerini kendi başlarına öğrenmenin yolunu bulurlar; kendi meyve suyunu boşaltmak ve atıştırmalık sofralarına yardım etmek gibi küçük görevlerden, boş zamanlarını nasıl geçireceklerine karar vermeye kadar. Bu onlar için çok iyi bir adım değil mi?

5- Aklını karıştıran sayısız soruya cevap bulur

Bu dönemde dünyayı yeni yeni keşfetmeye başlayan küçük kaşifler, etraflarındaki dünya hakkında harika sorular sormaya başlarlar; “yağmurdan sonra yağan sulara neler olur? Kuşlar oyun oynayabilir mi? ”Bir ebeveyn olarak bile, bazı sorularına cevap vermeye çalışırken kafanız karışabilir. Ancak okul öncesi  eğitimi işinizi kolaylaştırır. Çocuklarınıza keşif, deneme ve konuşma yoluyla cevap bulmasını öğretir.

Atik Anaokulları ile özgür çocuklar!

Çocuklarımızın her günü, bir birey olma yolunda gerekli olan yapı taşlarını toplamakla geçer. İşlenmemiş ve naif bir değer olan benliği ve beyni yaşadığı her deneyimle şekillenir. Biz Okul Önceciler bu sürece Altın Yıllar deriz. Sadece mesleki deneyim ve gözlemlerimiz değil, yapılan araştırmalar da bizi doğrular. 17 yaşına kadar olan zihinsel gelişimin %80’i 8 yaşına kadar tamamlanmaktadır. (Bloom; Fidan,1977) Sadece bu sonuç bile, Okul öncesi eğitimin tesadüflere bırakılamayacağına işaret eder.

Biz Atik Anaokulları olarak, çocuklarımızın Altın Yılları’nda, onların bireysel özelliklerine ve farklılıklarına saygı duyup hassasiyetle yaklaşarak, her bir gelişim alanında ayrı ayrı ilerlemelerine, yeni deneyimlerle donatılmış eğitim ortamlarında edindikleri yaşanmışlıklarla öğrenmelerine ve duygusal güven ile var oldukları kişilik gelişimlerine rehber olmaktayız. Güvenli ve öngörülerle dizayn edilmiş yaşam alanlarında, sonsuz şefkat ve ilgi ile geçirdikleri günler, bilişsel süreçler için rahat bir öğrenme alt yapısı hazırlarken; oyunlaştırılmış, keşfetme ve merak güdüsünü harekete geçiren bilgi paylaşımları onlara öğrenmeyi sevdirir. Bu süreçte ebeveynlerle el ele vererek ilerlerken, mutlu çocukların mutlu bireylere dönüşümünün en büyük tanıkları olmak ise paha biçilemezdir.