Meme kanserinin belirtileri?
Memede veya koltukaltında ele gelen şişlik en sık görülen belirtidir. Memenin şeklinde veya büyüklüğünde ortaya çıkan değişiklik, meme derisinde kızarıklık, çekinti, kaşıntı ve soyulma, portakal kabuğu görüntüsü, bazen meme başında içeri çökme veya şekil bozukluğu, meme ağrısı ve kanlı meme başı akıntısı diğer belirtiler arasında sayılabilir.

Memede bu belirtiler yoksa meme kanseri yoktur diyebilir miyiz?
Aslında meme kanseri aniden gelişen ve aylar içinde oluşan bir hastalık değildir. Yavaş ve sinsi başlayan anormalliklerin radyolojik görüntüleme tetkiklerinde ortaya çıktığı bir dönem vardır. Kanserin hiçbir belirti vermeden yakalanması erken teşhisi ve neredeyse yüzde yüz olan tedavi şansı için büyük önem taşımaktadır.

Meme kanseri neden oluşur?
Memedeki süt bezlerini oluşturan hücrelerinin kontrol dışı çoğalmaları ve vücudun başka yerlerine yayılma potansiyeli kazanması sonucunda oluşur.

Memede ele gelen her kitle meme kanseri midir?
Aslında memede ele gelen kitlelerin çoğu meme kanseri değildir. Bazen iyi huylu meme tümörleri ya da meme kistleri memedeki kitlelerin nedeni olabilir. Hayati önem taşıyan nokta memedeki iyi huylu kitleler ile meme kanserinin ayırımının yapılmasıdır. Bu nedenle memede ortaya çıkan herhangi bir anormal durumda mutlaka genel cerrahi hekimine başvurulmalıdır.

Meme kanseri oluşmasındaki risk faktörleri nelerdir?
Yaş mutlak risk faktörlerinden birisidir. Yaş aldıkça meme kanserine yakalanma ihtimali artar. Ayrıca ailesinde meme ve/veya yumurtalık kanseri öyküsü olması, daha önce meme kanseri nedeniyle tedavi edilmiş olmak veya memeden kitle alınmış olması, erken adet görmeye başlamak ve menopoza geç girmek, ilk doğumu geç yaşta yapmak, bebek emzirmemiş olmak, östrojen seviyesini artıran hormon ilcaları kullanmak, özellikle menopozdan sonra alınan kilolar ve yoğun meme dokusuna sahip olmak meme kanserine yakalanma riskini artıran faktörlerdendir. Nadiren de olsa daha önceden meme kanseri dışındaki bir nedenle göğüs bölgesine ışın tedavisi almış olmak ve radyasyona veya kanserojen bileşiklere maruz kalmak da bu hastalığa yakalanma riskini artırır.

Meme kanseri önlenebilir bir hastalık mıdır?
Ne yazık ki meme kanseri önlenebilir hastalık değildir. Meme kanserine yakalanan kadınların yüzde yetmiş beşten fazlasında bilinen hiçbir risk faktörü yoktur. Sadece uzun süre bebek emzirdiği için, ya da ailesinde meme kanseri öyküsü olmadığı için veya sağlıklı beslendiği ve spor yaptığı için meme kanseri olmayacağını düşünmek büyük bir yanılgıdır. Meme kanseriyle mücadelede en etkili yöntem düzenli doktor muayenesi ve risk durumuna göre belirlenmiş tarama testlerinin yapılmasıdır.

Meme kanseri tanısında kullanılan yöntemler nelerdir?
40 yaş üzerindeki kadınlara yıllık doktor muayenesi ve mamografi çekilmesi.
40 yaş altındaki kadınlara ise doktor muayenesi ve meme ultrasonografisi yapılması en sık kullanılan tarama testleridir.
Doktorun gerekli gördüğü bazı durumlarda veya yüksek riskli hastalarda meme MR gibi ek tetkikler istenebilir. Bazen mamografi ve meme MR gibi testlerin daha genç yaştaki ve yüksek riskli hastalarda kullanılması gerekebilir.

Memesinde şüpheli kitle saptanan hastalardaki yaklaşım nedir?
Bu hastalarda memedeki kitleden özel bir iğne doku örneği alınır. Hücrelerin mikroskop altında incelenmesi ile kesin tanı konulur. Tanıya göre ya da kanserin türüne göre tedavi seçenekleri belirlenir.

Biyopsi, ameliyat gibi girişimler kitlenin üremesine veya vücuda yayılmasına neden olur mu?
Yapılan hiçbir girişim ister biyopsi, ister cerrahi olsun, kitlenin doğasının değişmesine, üremesine veya başka bir yere sıçramasına neden olmaz.

Meme kanserinin dişisi veya erkeği var mıdır?
Aslında hiçbir kanserin dişisi veya erkeği yoktur. Özellikle meme kanseri tek tip bir kanser türü olmayıp çok farklı tür hücrelerden oluşur. Bu nedenle tedavi tümörün yayılımı ve büyüklüğü kadar (evresi), tümörü oluşturan hücrelerin özelliklerine göre şekillendirilir. Kanser doğası gereği vücuda yayılma özelliği olan bir hastalıktır. Bu nedenle çok ciddiye alınmalıdır.

Meme kanseri saptanan her hastanın memesi alınır mı?
Erken evrede saptanan kanserlerde veya küçük tümörlerde memenin tamamını almak gerekmez. Sadece hastalıklı dokunun sağlam cerrahi sınırlar ile çıkarılması yeterlidir. Ama tümör çok yaygın ve büyükse veya aynı meme içinde çok sayıda tümör odağı varsa meme dokusunun tamamının uzaklaştırılması yani mastektomi yapılması gerekir. Ama bu durumda bile uygun hastalarda meme başının ve/veya derisinin korunarak silikon meme protezi veya başka yöntemler ile yeni bir meme oluşturulması (meme rekonstrüksiyonu) mümkündür. Hatta daha önce bütün meme dokusu alınmış hastalarda bile meme rekonstrüksiyonu yapılabilir.

Koltukaltındaki lenf bezlerinin hepsinin alınması gerekli midir?
Ameliyat sırasında özel boyalar, radyoaktif maddeler veya demir içeren özel bileşikler kullanılarak kanserin sıçrama ihtimali olan lenf bezi veya bezleri bulunarak çıkarılır (sentinel lenf nodu biyopsisi). Hasta başında ve ameliyat esnasında yapılan frozen dediğimiz yöntem ile çıkarılan lenf bezleri değerlendirildiğinde, tümöre rastlanmazsa veya odak çok küçükse koltukaltındaki diğer lenf bezlerinin çıkarılması gerekmez. Hatta bazı özel durumlarda ve az sayıdaki seçilmiş hastada bu lenf bezlerinde sıçrama olsa bile koltukaltındaki lenf bezleri korunabilir. Radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (kimyasal ilaç tedavisi) ve hormonal tedavi meme kanseri tedavisinde kullanılan diğer yöntemlerdir.

Hastaya hangi tedavinin uygun olduğuna nasıl karar verilir?
Tedavi kararı meme kanserinin evresi, tümörü oluşturan hücrelerin karakter özellikleri, hastanın yaşı, varsa diyabet, kalp hastalığı gibi yandaş hastalıkları, yapılan veya yapılması planlanan cerrahinin tipi ve ayrıca hastanın isteğine göre belirlenir. Bu nedenle her hasta evresi aynı olsa bile aynı şekilde tedavi edilmez. Hastaların kendilerine önerilen tedaviyi diğer hastalara uygulanan tedaviler ile karşılaştırması doğru değildir. Örneğin hormon alımı (östrojen ve progesteron reseptörleri) içeren meme kanseri türlerinde hormonoterapi uygulanırken, diğerlerine bu tedavi uygulanmaz.

Meme kanseri olan her hastaya kemoterapi verilir mi?
Kemoterapi gereği tümörün evresine, kanser hücrelerinin karakter özelliklerine göre belirlenir. Erken tanı alan bazı hastalarda kemoterapiye gerek duyulmaz. Öte yandan bazı hastalarda kemoterapinin yanı sıra akıllı ilaçlar da kullanılır. Meme kanseri tedavisi mümkünse tümörü konseyi kararı uyarınca planlanan ve kişiye özel olarak uygulanan bir tedavidir. Doğru planlanan bir tedavinin hastanın sağ kalımını uzattığı kanıtlanmıştır.

Meme kanseri tedavi edilebilir bir hastalık mıdır?
Meme kanseri erken evrede yakalandığında yüzde yüze yakın bir oranda tedavi edilebilir bir hastalıktır. Bu nedenle düzenli doktor takibi ve kontrolleri ihmal etmemek ve bu şansı iyi kullanmak gerekir.

Taramalar durdurulmuştu
Ülkemizde her yıl yaklaşık 18 bin kadına meme kanseri tanısı konuyor. Hastalık, “memede elle hissedilen sertlik ya da kitle, iki meme arasında ortaya çıkan görüntü farklılığı, meme başında ya da ciltte içe doğru çekilme, memede kızarıklık, yara, çatlama, meme cildinde portakal kabuğuna benzer görünüm, meme başında şekil ve yön değişikliği, meme başında akıntı ya da koltuk altında sertlik ve şişlik” gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Bu belirtilerin çok erken fark edilebilmesi için de kadınların her ay düzenli olarak elle meme ve koltuk altı kontrolü yapmasının hayati öneme sahip olduğunu kaydeden Doç. Dr. Didem Öncel Yakar, “Herhangi bir değişiklik fark ettiklerinde en kısa sürede doktora başvurmaları gerekiyor” diyor. Normal süreçte hekimler muayenede hasta öyküsünün ardından mamografi ve ultrason gibi tetkikler ya da biyopsi ile tanıyı koyuyor. Ancak içinde bulunduğumuz pandemi sürecinde Covid-19 bulaşma riski nedeniyle pek çok kadının rutin muayenelerini, kanser taramalarını ve ameliyatlarını ertelediğini ifade eden Doç. Dr. Didem Öncel Yakar, şöyle devam ediyor: “Covid-19 pandemisi sürecinde rutin taramalara ara verilmiş olması, bazı kadınlarda erken tanı imkanını ellerinden alırken, halen tedavi altında olan bir grup hastanın da tedavisinde gecikmeye neden oldu. İngiltere’den yeni yayınlanan bir çalışmada, istatistiksel modelleme ile meme kanseri dahil bir grup hastalığa bağlı 5 yıllık hayat beklentisinde yüzde 5 ile 16 oranında bir azalma öngörüldüğü bildirilmiştir.”

Yıllık tetkikleri aksatmayın
Sağlık Bakanlığı genelgesi ile Haziran ayından itibaren rutin poliklinik muayenelerin ve planlı cerrahi girişimlerin başladığını belirten Doç. Dr. Didem Öncel Yakar, “Rutin taramanın bir dönem ertelenmesinin bir grup kadının tarama, muayene ve mamografi çekimlerini tamamen atlamasına yol açacağı endişesi bulunuyor. Mamografi gibi yıllık tetkiklerin aksatılmaması gerekiyor. Covid-19 hastalığının riskleri ile rutin aşılama, tarama ve muayenelerin ertelenmesinin getirebileceği riskler her hasta için ayrı değerlendirilmeli, genellemeler yerine kişiye özel yönlendirme yapılmalıdır” diyor.

40 yaş sonrası her yıl muayene
Memeleriyle ilgili hiçbir şikayeti olmasa da her kadının 20-40 yaş arasında üç yılda bir, 40 yaşından sonra da yılda bir klinik meme muayenesi için bir genel cerraha başvurması gerekiyor. Muayenede uzman hekimin gerek görmesi halinde görüntüleme yöntemleri de kullanılıyor. Teknolojik gelişmelere ve özellikle tarama mamografisinin yaygın kullanımına paralel olarak elle hissedilmediği halde görüntüleme yöntemleri ile saptanabilen meme kanseri olgularında belirgin bir artış olduğuna işaret eden Doç. Dr. Didem Öncel Yakar, “Meme kanseri gibi erken tanısı ile tedavisinde yüz güldürücü sonuç almanın mümkün olduğu bir hastalıkta taramaların ihmal edilmemesi gerekiyor. Kadınlarımız bu konuda ne kadar bilinçlenirse meme kanserinin de hayata mal olan bir hastalık olmaktan çıkması o kadar kolay olur” diye konuşuyor.

Kilonuz önemli bir faktör

Kilo ve meme kanseri arasında doğrudan bir ilişki var; kanser, kiloyu sevmiyor. Aşırı kilolu olmak meme kanseri için önemli bir risk olarak hayatımızda. Özellikle yukarıda bahsettiğimiz gibi menopoz sonrası alınan kilolar, meme kanserini ne tetikler sorusunun da bir cevabı niteliğinde…

Düzenli egzersiz, riski azaltır

Meme kanserinden korunmanın yolları nedir diye soracak olsanız ilk cevaplardan biri düzenli egzersiz yapmak olur. Fiziksel aktivitede bulunmak, kilo kontrolünü sağlamasının yanı sıra kan hücrelerini de kontrol altında tutar, bağışıklık sistemine olumlu etki eder ve daha pek çok fayda sağlar.

Emzirmek her zaman faydalıdır

Yapılan araştırmalara göre emzirmek, meme kanserine yakalanma riskini düşürüyor. Nedeni ise prolaktini kontrol altında tutabilmesi. Sadece bebeğinize değil kendi sağlığınıza da olumlu etki ediyor emzirmek.

Aile hikayenize göre temkin alın

Eğer yakın çevrenizde meme kanseri veya türevi hastalar varsa daha fazla risk altında olabilirsiniz. Bu da demek oluyor ki herkesten daha sık sağlık kontrolüne gitmelisiniz. Erken teşhisin hayat kurtardığını unutmayın, düzenli doktor kontrolü her zaman gündem maddelerinizden biri olsun.

Dünyada ve ülkemizde en sık görülen kadın kanserlerinin başında meme kanseri geliyor. Süt kanalları ve süt bezleri gibi meme dokusundan kaynaklanan meme kanseri artık genç yaşlarda da karşımıza çıkıyor. Buna karşın tarama, erken teşhis ve tedavideki gelişmeler sayesinde başarı oranı en yüksek kanserlerden biri. Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Başkanı ve Acıbadem Maslak Hastanesi Tıbbı Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Er, meme kanserine yönelik farkındalığın artmasının erken tanı şansını artırdığını belirterek “Farkındalıkla beraber bilginin artması önemli noktadır. Mitler ya da doğru bilinen yanlışlar ise tanıyı geciktirmektedir. O nedenle bilimsel verilere dayanan doğru bilgiye sahip olmak değerlidir” diyor. Prof. Dr. Özlem Er Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında mamografideki radyasyondan kitleye meme kanserinde doğru sanılan 7 yanlışı anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

Meme kanseri
Meme kanseri, memede bulunan hücrelerin kontrolsüz ve anormal büyümesi ile ortaya çıkan kanser türüdür. Kadınlarda görülen tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 30’nu oluşturur. Meme kanseri diğer organlara yayılma eğilimi gösterir. Bundan dolayı erken tanı ve tedavi önemlidir. Yaş ile beraber risk artar. 50 yaş üzerinde daha sık görülmekle beraber maalesef genç yaş grubunda da görülebilmektedir. Bilinen kanser türleri içerisinde genetik yatkınlığı kanıtlanmış bir kanserdir. Bu nedenle özellikle birinci derece (anne, kız ve kız kardeş)yakınlarında meme kanseri öyküsü olanlar risk faktörleri yönünden muayene ve kontrollerini yaptırmalıdırlar. Bunların dışında erken menarş (ilk adet kanaması) ve geç menapoz risk faktörleri arasında sayılır.

Doğum kontrol hapları ve radyasyonun etkileri
Doğum kontrol haplarının meme kanseri oluşumuna etkileri konusunda hala çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Meme kanseri oluşumuna neden olmadığına ya da düşük oranda artırdığına dair sonuçlar bulunmaktadır. Ancak bu konuyla ilgili en önemli sonuçlardan biri doğum kontrol ilacı kullanımında meme dokusu içerisinde gelişmeye başlamış ancak henüz belirti vermeyen kanser kitlesinin gelişimini hızlandırdığına dair bulgular vardır. Özellikle genç yaşlarda yüksek doz radyasyona maruz kalmak meme kanseri riskini artırır.

Meme kanserinde erken tanı çok önemli
Diğer kanserlerde olduğu gibi meme kanserinde de erken tanı çok önemlidir. Çünkü erken evre meme kanseri tamamen tedavi edilebilir. Mutlaka her kadın özellikle adet bitiminden 4-5 gün sonraki dönemde kendi kendini muayene etmeli. Bunu alışkanlık haline getiren kadınlar meme dokusunda oluşan kitleyi çok daha erken dönemde fark ederler. Kitle dışında meme başı akıntısı, meme başı ve meme cildinde çekilmelerde uyarıcı bulgulardır. Ailesel risk faktörü taşıyan ya da diğer risk grubunda olan kadınlar mutlaka hekim kontrolüne gelmeli ve yaşına uygun meme ultrasonu yada mamografi tetkiklerini yaptırmalıdır. Yine hiçbir risk faktörü olmasa bile 40 yaş itibarı ile mutlaka her kadın yılda bir defa hekim kontrolüne gelmelidir.