Hayat bize Dijital Medya Okur Yazarlığı’nın önemi bir kez daha hatırlattı. #koronavirüs ile ilgili ülkemizde ve dünyada o kadar çok yanlış bilgi ve sosyal medya paylaşımı dolaşıyor ki aradan doğru olanı süzmeye, gerçek bilgiye ulaşmaya çalışmak endişe seviyemizin yüksek olduğu bu günlerde hiç de yardımcı olmuyor.

Çocuklarınıza iyi bir #dijitalvatandaş olmayı öğretirken iyi bir #dijital medya okur-yazarı olmalarını sağlamamız da onların gelecekleri için çok önemli

Dijital Medya ve sosyal medya biz  X kuşağı ve önceki nesillerin hayatına çok sonradan girdi, her ne kadar  basılı medyada asparagas veya  bir resmin altına uydurma haber görmek bizlere çok yabancı değildiyse de, genel olarak okuduğumuz haberlere güvenirdik, inanırdık.

Evet, dijital dünya çok hızlı bilgi ve haber erişimine ulaşmamızı sağladı ancak geldiğimiz nokta artık çılgınlık derecesinde. Sanal dünyada görseller, haberler, paylaşımlar, ses kayıtları uçuşuyor adeta. Hangisi doğru, hangisi yanlış ayırt etmek için iyi bir “Dijital Medya Okur Yazarı” olmak lazım.

90’lı yıllarda doğanlar, artık üniversite öğrencisi olan ve bu konuyu ders olarak görenler, belki daha farkında ve daha temkinli yaklaşıyorlar haberlere ancak, bizim kuşak ve öncesi için bu yetiyi kazanmak çok gerekli diye düşünüyorum. Bundan da önemlisi hayata dijital yerli olarak gözlerini açan çocuklarımız o kadar hızlı bir şekilde sanala geçtikler ki, onların iyi bir dijital vatandaş olarak yetişebilmesi için şimdiden iyi bir dijital medya okur-yazarı olması lazım. Hatta onlar öğrenmeyi artık daha çok dijitalden yaptığı için ki -içinden geçtiğimiz bu “Koronavirüs Günleri”nde artık tüm öğrenimleri online, televizyon ve sanal dünyada- çocukların dijital medya okur-yazar olarak yetişmesi gelecekleri için elzem. Sadece haber ve paylaşımlar değil, eğitim ve bilgi tarafında da iyi birer okuyucu olarak yetişmeleri lazım yoksa gerçek eğitim ve öğrenim yerine yalan yanlış bilgilerle dolu beyinler geleceğin yetişkinleri olacak ne yazık ki.

Dijital Beslenme* planının ve uygulama adımlarının en önemli maddesi bizce çocukların sanal dünyada yalnız bırakılmamaları. Şöyle bir örnek vermek isterim; Youtube’da çocuklara yönelik bilimsel bilgi veren bir hesap konu anlatım videolarında belli aralıklarla bir siyasi parti amblemi koymuş, dış ses anlatıma devam ederken birkaç dakikada bir amblem çıkıyor. Anlatılan bilgileri de ayrıca teyid etmek gerekir, tabii. Halbuki çocukların net, doğru bilgiye ulaşması, siyaset için alet edilmiş alanlardan uzak olması gerekir. Bilimin ve öğrenmenin siyaseti olmamalı. Aslında bağlamak istediğim nokta, çocukları sanal dünyada ellerinde dijital cihazlarla tek başına bırakmayın, birlikte araştırın, nasıl araştırma yapması gerektiğini, nasıl sorgulama yapması gerektiğini öğretin. Böylece dijital medya okur- yazarlığa ilk adımı atsınlar, gördükleri ve okudukları herşeyi doğru varsaymadan sorgulamayı, teyid için farklı alanlara başvurmayı alışkanlık haline getirsinler.

Bu yazıyı hazırlarken internette biraz gezineyim, ne var, ne yok bakayım dedim. Önce teyid.org’a baktım, koronavirüs ile ilgili yapılan haber ve paylaşımlarla ilgili dolu sayfa. Hatta ayrı bir Corona-19 Postası yapmışlar, ellerine, emeklerine sağlık: https://teyit.org/. Sonra dünyada ne var dedim, yaptığım aramada ilk karşıma çıkan İngiliz hükümetinin koronavirüs yalan haber ve paylaşımlarını kırmak için özel bir ünite oluşturduğu  haber ve paylaşımları takip ederek, yanlış bilgiler hakkında uyarılar yapmakta olduğunu okudum: https://www.bbc.com/news/technology-52086284. Daha da baksam, okusam neler çıkacak. Halbuki her bir doğru bilgi, doğru haber hepimiz için ne kadar hayati önem taşıyor şu günlerde.

Dünyanın başka bir yola evrildiği, dijitale beklenmedik bir hızla kaydığı 2020’de herşey değişir, dönüşürken biz temelde iyiyi ve doğruyu okuyalım, okutalım.

Sağlıkla kalın…

Deneyerek öğrenmek en inandırıcı ve en kolay öğrenilen yoldur. Ben de sizlerle bu yolla edindiğim tecrübelerimi paylaşmak ve bebek işaret dili ile ilgili farkındalık yaratmak istiyorum. Çünkü eminim hepinizin ilgisini çekecek.

Şarkı söylemek, dans etmek, parmaklarımızla yaptığımız hareketler tüm bebeklerin en çok hoşlandığı şeylerdir. Bebekler ve küçük çocuklar konuşmaya başlamadan önce işaretlerle iletişim kurabilirler. Bebeğinizin ilk üç yılı ileriki başarısında kritik bir rol oynar. Bebeklerin beyni ilk üç senede en hızlı gelişimini yaşar. Yapılan araştırmalar bebek işaret dilinin beyin gelişimi ve dil öğrenme becerileri üzerinde kalıcı ve pozitif bir etki yaptığını göstermiştir.

Bebek işaret dili işaretlerle kelimenin kendisinin söylenmesi ve tekrarlanması yolu ile bebeklerimizle iletişim sağlamaktan çok daha fazlasını yaparak okur-yazarlık konusunda güçlü bir temel oluşturur. Bebek işaret dilinden bahsettiğim tüm arkadaşlarımın ilk sorusu “Konuşmayı geciktirmez mi?” oluyordu. Amerika’da son 30 yılda yapılan araştırmalar bunun tam tersinin olduğu gibi birçok da yararının olduğunu bizlere gösteriyor. Aşağıda sizlere bebek işaret dili öğretilmiş bir bebeğin diğer bebeklere göre kazandıkları avantajları sıralayacağım:

* Daha çabuk konuşabiliyor, daha geniş kelime dağarcığına sahip olabiliyorlar.

* 2 yaşından önce daha uzun cümleler kurabiliyorlar.

* Daha yüksek IQ değerlerine sahip olabiliyorlar.

* Daha erken okuyabiliyorlar.

* Daha az sıklıkla öfke nöbetlerine giriyorlar (annelerin deyişiyle felaket 2’ler o kadar da felaket değiller).

* Sosyal açıdan daha öndeler.

* Hem anneler hem bebekler daha az endişe duyuyorlar.

* Bebekler duygularını işaretlerle gösterebiliyor ve büyüklerinin onlardan beklentileri karşısında hareketlerini kontrol edebiliyorlar.

* Beynimizin ön bölgesi kelimelerin anlamlarını sembollerle anlama bölgesi sembolik mimik ve işaretlerle ve onları tamamlayan kelimelerle aktive ediliyor ve bu anlamlı el hareketleri beynimizin yeni bir kelimeyi daha kolay algılamasını sağlıyor.

Yapılan araştırmalar bebek işaret dili bilmenin okul çağı çocuklarında, dikkat eksikliği olan çocuklarda, birkaç dil öğrenen çocuklarda, Down Sendromlu çocuklarda, otizmli çocuklarda ve sağır dilsiz çocuklarda çok faydalı olduğunu gösteriyor. Ayrıca işaret dili öğretmenler için de çocuklarla daha rahat iletişim kurabilmeleri açısından çok yararlı.

Zeynep Benli
Zeyland Yönetim Kurulu Üyesi