Endometriozis, her ay kalınlaşıp eğer gebelik oluşmaz ise adet kanaması ile atılan rahim içi duvar tabakasının rahim dışı bölgelerde yerleşmesiyle oluşan kronik bir hastalıktır. Daha basit şekliyle anlatmak gerekirse, rahim duvarındaki kanayan hücrelerin adet döngüsünde dışarı atılmak yerine tüplerden geçerek iç kısma dökülmesi durumudur. Tüplerin ağız kısmında yumurtalıklar olduğu için kanayan hücreler sıklıkla yumurtalığa yapışır. Yumurtalığa yerleşen bu hücreler hormonlarında etkisiyle her ay düzenli olarak kanamaya başlar. Biriken kan koyu kahverengi kıvamda olduğu yani çikolata rengini aldığı için çikolata kisti olarak da tanımlanmıştır.

Kurdun elmaya zarar vermesi gibi
Ben, çikolata kistlerini elmanın içindeki kurda benzetirim. Nasıl ki elma içindeki kurt zamanla elmanın içine zarar veriyorsa, çikolata kistleri de zamanla benzer şekilde yumurtalık dokusuna zarar verir ve yumurta kalitesini olumsuz yönde etkiler. Bu kistler kendini ciddi adet sancıları ile göstermeye başlar. Bunun dışında ilişki sırasında ağrı, idrar yaparken ağrı, idrarı boşaltamama hissi, idrarda kan görülmesi, omuz ağrısı, yorgunluk, infertilite gibi bulgulara da rastlamak mümkündür. Bu ağrılar menopoza kadar devam eder.

Kesin tanı laparoskopi ile konur
“Üreme dönemindeki kadınlar çikolata kistlerinden en çok etkilenen gruptur. İyi huylu olmakla birlikte yüzde 4 oranında kötü huylu olma gibi şansızlığı da bulunmaktadır” diyen Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Gökalp Öner, “O yüzden bu tanıya sahip tüm kadınlarımızın, özellikle kanser öyküsü olan kadınlarımızın ciddi bir tedavi planının olması gerekir. Çikolata kisti olan kadınlarımızın rahimlerinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu tanıdaki rahimlerde polip ya da miyom görülme riski biraz daha yüksektir. Son yıllarda gelişmiş ultrasonlarla bu kistler net bir şekilde ayırt edilebilir, gerekirse MR’dan da faydalanabilir ama kesin tanı laparoskopi ile konur. CA125 testi dediğimiz kan testi de çikolata kisti olan kadınlarda yüksek olduğundan ötürü bizlere teşhis koymada ışık tutabilir. Yumurtalığa zarar verebileceği göz önünde tutulursa AMH dediğimiz rezerv testine de bakılmasında fayda vardır. İlaç tedavileri ve yaşanan sancılarda verilecek ağrı kesiciler hekimlerle birlikte karar verilerek alınmalıdır. Endometriozis, ömür boyu sürecek bir yönetim planı gerektiren, tıbbi tedavi ön planda tutularak tekrarlanan cerrahi girişimlerden kaçınılması gereken kronik bir hastalıktır” diyor.

Cerrahisiz yeni yöntemler
Son zamanlarda çikolata kisti tedavisi içinde yeni yöntemler geliştirilmiştir. Bizlerin sıklıkla uyguladığı ve hiçbir zararı da gösterilmemiş olan kistlerin yumurtalıklardan yumurta toplama anında boşaltılması ve yumurtalık içinin alkol ile temizlenmesi de bu kistlerin yok olmasını sağlamaktadır. Hatta bu yeni teknik ile de cerrahi bir işlem gerekmeksizin çikolata kistleri konforlu bir şekilde tedavi edilebilir.

Çocuk istenmiyorsa tedavi ona göre planlanır
Bu kistlerin tedavisini belirleyen çocuk isteği olup olmadığıdır. Eğer kadında çocuk isteği yok ise ve ağrı şikayeti ile gelmişse öncelikle ilaç tedavisine başlanır ve sonra laparoskopik (kapalı) cerrahi ile bu kistler çıkarılır. Daha sonra da bu kistlerin tekrarlanmaması amaçlı ilaç tedavisine devam edilir.

Çocuk isteniyorsa tüp bebek tedavisi önerilebilir
“Çocuk isteği ile bizlere başvuran çiftlerin yüzde 30’unda bu kistleri görmekteyiz. Yani infertilite açısından en sık gördüğümüz sebeplerden bir tanesi de bu pek de tatlı olmayan çikolata kistleridir. Ama tabi ki çiftlerimize ve bu kistlere gerekli tedaviyi uygulayarak başarılı sonuçlar aldık, alıyoruz, almaya da devam edeceğiz” diyen Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Gökalp Öner, “Öncelikle bu teşhisi koyduğumuz çiftlerimizden rahim filmi istemekteyiz. Eğer rahim filminde tüpler açık ve erkek faktörümüz de normal yani sperm sayımız yeterli ise yapacağımız işlem aşılamadır. Kadına uyguladığımız aşılama ile olumlu sonuçlar almaktayız. Çünkü amacımız ne kadar az cerrahi işlem, o kadar sağlık. Eğer kadında çikolata kistine bağlı rezerv azlığı ve dokuda bozulma tespit etmişsek ve erkek faktörü de işin içinde ise yani sperm sayısı ve harekette azlık durumu varsa, bu durumda aşılamadan olumsuz sonuç alma durumumuz oldukça yüksektir. Böyle bir durumda da direkt tüp bebeğe yönelmek bizler için faydalı olur. Tüp bebek tedavisi için baskılama tedavisi dediğimiz durum kistlerin baskılanması yani ilaçlarla bu kistlerin aktive olmasını önlemektir. Bizler baskılama tedavisini yumurtalarımızı toplayıp, embriyolarımızı oluşturup dondurduktan sonra yaparız. Çikolata kistleri sadece yumurtalığı değil, bebeğin tutunmasını da olumsuz yönde etkiler. Bu kistlerin rahme gönderdiği olumsuz sinyaller bebeğin tutunmasına büyük ölçüde engel olmaktadır. Bu yüzden baskılama tedavisini rahim ve yumurtalıklar hazır olduktan yapmak, anne adayları için daha sağlıklı olacaktır” dedi.

Çikolata kisti olan kadınlarda yumurtalık kanseri, meme kanseri ve tiroid kanseri oranları artış gösterdiği için bu kadınların kilo almamaları, sigaradan uzak durmaları, yeşil sebze ve taze meyve ağırlıklı beslenmeleri, alkol almamaları ve güneşten korunmaları gerekmektedir.

İdrar yolu enfeksiyonu

İdrar yolu enfeksiyonları, idrarı mesaneden dışarı taşıyan kanalın erkeklere göre daha kısa olması nedeniyle kadınlarda daha sık görülüyor. Havuz ve denize sıkça girilmesi nedeniyle bakterilere daha çok maruz kalınması sonucu yaz aylarında görülme sıklığı daha da artıyor. İdrar yolu enfeksiyonunun en tipik belirtileri, idrar sırasında veya sonrasında ortaya çıkan yanma hissi. Sık idrara çıkma isteği, karın alt bölgesinde ağrı ve rahatsızlık hissi, karında şişlik, bulanık ve kokulu idrar da diğer belirtilerini oluşturuyor. Tanı konulması ve tedavisi kolay olmakla birlikte, eğer ihmal edilirse ciddi böbrek enfeksiyonlarına neden olabiliyor.

Nasıl korunmalı?

• Bol bol su içmeyi ihmal etmeyin.
• İdrarınızı kesinlikle tutmayın.
• Tuvalet sonrası temizliği önden arkaya doğru yapmaya özen gösterin.
• Hijyeninden emin olmadığımız havuza girmeyin. Ayrıca havuza nispeten daha tenha olan sabah erken saatlerde girmeniz enfeksiyon riskini azaltacaktır.

Vajinal mantar enfeksiyonu

Mantar enfeksiyonlarının yaz aylarında daha sık görülmesinin nedeni mantarın sıcak, nemli, ıslak, terli ve kapalı vücut bölgelerini sevmesi. Havaların ısınmasıyla birlikte bu şartlar mantarlar için fazlasıyla sağlanmış oluyor. Havuz suyundaki klorun vücuttaki yararlı bakterileri öldürmesi sonucu mantar hücrelerinin aktif hale gelmesi ve ıslak mayo ile durmak mantar enfeksiyonunun en önemli sorumlularından. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Gülfem Şişmanoğlu bunun sonucunda aşırı kaşıntı, genital bölgede batma, yanma, idrar yaparken yanma, akıntı gibi yakınmaların geliştiğini belirterek, “Bazı hastalarda da cinsel ilişki sırasında yanma ve acıma hissi de oluşabiliyor” diyor.

Nasıl korunmalı?

• Havuz yerine denizi tercih edin.
• Deniz kenarında ıslak mayo ile uzun süre kalmayın.
• Dar kıyafetler ( dar şortlar, pantolonlar ) giymekten kaçının. Terletmeyen, kolay hava alan kıyafetleri tercih edin.
• Sıcak nedeniyle nemi artıracağı için naylon yerine pamuklu iç çamaşırını tercih edin. İç çamaşırlarınızı 60 derecede yıkayıp, ütüleyin. Sabah ve akşam iç çamaşırınızı mutlaka değiştirin.
• Günlük tuvaletin ardından genital bölgenizi suyla temizledikten sonra bir peçeteyle çok iyice kurulayın.
• Mümkün olduğunca günlük ped kullanmamaya özen gösterin. Kullanmanız gerektiğinde yüzde 100 pamuklu olanlarını tercih edin ve sık sık değiştirin. Adet döneminizde kullandığınız vajinal tampon ve pedleri sık aralarla değiştirmeyi de unutmayın.

Bakteriyel Vajinozis

Bakteriyel vajinozis; vajinada doğal olarak bulunan ve laktobasil adı verilen yararlı bakterilerin azalması nedeniyle vajinal PH’ın bazik yöne kayması sonucu oluşan enfeksiyonlardan biri. Hijyenik olmayan umumi tuvaletlerden gardnerella vajinalis isimli mikrobun bulaşması nedeniyle gelişebildiği gibi, havuzdaki klorun vajinanın ph değerini değiştirmesine bağlı olarak da ortaya çıkabiliyor. Genellikle kötü kokulu grimsi akıntı ve kaşıntıyla kendini gösteriyor. Özellikle adet döneminde ve cinsel ilişkiden sonra koku daha da belirginleşiyor.

Nasıl korunmalı?

• Havuza girmeden önce ve havuzdan çıktıktan hemen sonra idrarınızı yapın ve duş alın.
• Klozete oturmadan sifonu çekin, klozet üzerine tek kullanımlık kağıt yerleştirin.
• Tuvalet sonrasında önden arkaya, yani vajinadan anüse doğru temizlik yapın.
• Adet döneminde tamponla denize girebilirsiniz. Ancak denizden çıkar çıkmaz tamponunuzu değiştirin. Adet döneminizde tamponla da olsa havuza girmeyin.

Trikomonas enfeksiyonları

Trikomonas, çoğunlukla cinsel yolla bulaşan bir parazit. Uygun koşullarda dış ortamda birkaç saat canlı kalabilmesi nedeniyle havuzlardan, hamam ile saunalardan ve havlulardan da bulaşabiliyor. Kötü kokulu, sarı-yeşilimsi köpüklü bol vajinal akıntısı ile vajinada kaşıntı en sık görülen belirtisi. Bunun yanı sıra cinsel ilişkide yanma, batma ve acı gibi sorunlar da gelişebiliyor.

Nasıl korunmalı?

• En etkin korunma yöntemi kondom (prezervatif) kullanmak.
• Ortak kullanıma açık tuvaletlerde dikkatli olun.
• İç çamaşırı ve havlu gibi özel eşyalarınızı başkalarıyla paylaşmayın.
• Temizliğinden emin olmadığınız havuzlara girmeyin.

Erkeklerle kadınların biyolojik yapılarındaki farklılıklar sağlıklarını da değişik şekilde etkiliyor. İşte şaşırtıcı gerçekler: İstanbul Florence Nightingale Hastanesi, Sağlıklı Yaşam Merkezi Direktörü Uzm.Dr. Özgür Şamilgil iletiyor;