5 yaş ve öncesi

Tibet yetiştirme sistemine göre, bu süre zarfında ebeveynler çocukla “bir kral ya da kraliçe” gibi konuşmalılar. Ayrıca herhangi bir şeyi yasaklamamalı ve cezalandırmamalılar. O yaşlarda meraklı, hareketli ve dünyayı keşfetmeye hazır olan çocuk bu duygusunu doyurmalıdır. Araştırmacı ruh haliyle girdiği ve baktığı şeyler eğer tehlike arz ediyorsa ona yüz ifadenizle tepki vererek dikkatini başka yere kaydırmasını sağlayın. Duygular, çocukların bu dönemde çok iyi anladıkları dildir.

Eğer aşırı korumacı bir ebeveynseniz ve çocuğunuzun yapmak istediklerini engelliyorsanız onun düşünme ve karar verme yeteneğini engellediğinizi de unutmayın.

5-10 yaş arası

Kral ve kraliçe dönemi de son buluyor. Artık onunla “köle” gibi konuşma vakti. Elbette bu nokta da zalimlikten bahsetmiyoruz. 5-10 yaş aralığında zeka ve mantıksal düşünce gelişir ve adım adım gelecekte olacakları kişinin temelini oluştururlar.

Şimdi ise yapacağınız onun için farklı hedefler belirlemek, ona hedefe kontrollü bir şekilde nasıl ulaşacağını, ulaşamadığı durumda kaynaklanan sonuçlara hazır olmasını öğretmektir. Esas öğreti, çocuğu sorumluluklar karşısındaki becerilerini geliştirmek. Fazla görev vermekten kaçınmayın, başa çıkabilir ve öğrenmeye hazırdır.

Bu süre içerisinde kraldan köleye geçemezseniz, ilerde görevleri karşısında sorumlu hissetmeyecektir.

10 – 15 yaş arası

Ergenliğe yavaş yavaş girilen bu dönemde ona üstten bakan bir göz yerine eşit seviyede konuşmalar yapın. Elbette sizin hayat tecrübeniz daha fazla ancak çocuğunuzda size fikirlerini söyleyebilmeli ve rahatça konuşabilmelidir. Emir vererek ve yasaklamak yerine ona önerilerde bulunun. Ondan tavsiye isteyin ve bağımsızlığını teşvik edin.

Eğer birçok şeyi yasaklarsanız ilişkinizde büyük yaralara sebebiyet verebilir ve çocuğunuz kendini tehlikeli durumlara sokabilir. Eğer aşırı korumacıysanız, güvensiz olarak büyüyecek ve hep başkalarının fikirlerine bağlı kalacaktır.

15 yaş ve üstü

Bu zamana kadar, çocuğun kişiliği tamamen oluşmuştur. Şimdi saygılı olmak önemlidir. Tavsiye verebilirsiniz, ama öğretmek için çok geç. Ve eylemlerinizin sonuçlarını göreceksiniz: Çocuk bağımsız, kendi kendine yeten, ve ebeveynlerine ve diğer herkese saygı duyuyorlar.

1- Sadece kızlara ya da sadece erkeklere değil, herkese saygı göstermesini öğreterek işe başlamalı. Saygının, büyük – küçük, genç – yaşlı ayırımı olmaksızın herkese gösterilmesi gerektiğini öğretin. Bu saygı bilinci, onu diğerlerine orana bin kat daha iyi hazırlayacaktır hayata.

2- Hata yapmaktan korkmamayı öğretin. Hatalar insanı olgunlaştırır, hatalar insana ders olur. Bir musibet bin nasihatten iyidir sözü tam da bu noktada geçerli. Hatalarını hemen yüzüne vurmak yerine, nasıl çözeceğini öğretmek onun daha yararına olacaktır.

3- Bilgi, notlardan daha önemlidir. Eminiz şaşırarak okudunuz bunu. Derslerinde iyi not alması elbette elzem. Ancak kötü not aldığında ona sinirlenmek çözüm değil. Sorunun cevabını biliyor ama sınavda heyecandan unutmuş da olabilir. Onu daha iyi şevk etmek, azarlamaktan ya da suçlamaktan değil daima başarabileceğine inanmaktan geçer.

4- Anne babanın canavar olmadığını ona her fırsatta ispat edin. Size bir şeyi söylemekten korkmasın, aksine bir sorun varsa bilsin ki siz ona daima yardımcı olursunuz. Anne babadan korkmak, çocukları yalana teşvik edebilir ki yalan sadece çocuklukta değil hayat boyunca en büyük sorun olur.

5- Başkalarının yaptığı şeylerin her zaman doğru olmadığını, ona kararları kendisinin alması gerektiğini öğretin. Bu basit bir kıyafet seçimi de olabilir, okulda yaşanacak olası bir olay için de. Kararları daima kendisinin alması, ona hayata dair daha fazla sorumlu olmasına da yarayabilir.

6- Soru sormanın ayıp ya da çekinilecek bir şey olmadığını bilsin. Soru sormak, bir şeyi anlamamak utanılacak bir şey değildir. Daima sormaya, öğrenmeye teşvik etmek onu hem derslerinde hem sosyal yaşamında daha verimli kılacaktır.

7- Ve belki de içlerinde en önemlisi; hayır demeyi öğretin! Hayır diyememenin verdiği zararları biz yetişkinler bile zaman zaman yaşıyorken, henüz büyüme çağındaki çocuğunuz nasıl yaşamasın. Bu nedenle ona zaman zaman hayır diyebilmeyi de öğretmekte yarar var.