İstanbul Teknik Üniversitesi ARI Teknokent’ten Gıda Yüksek Mühendisi Arı Ürünleri Uzmanı Aslı Elif Tanuğur Samancı okul döneminde propolis kullanımına dikkat çekti.

Okula dönüş heyecanı başlarken anne babaları sık hastalanan çocuklarının telaşı sardı. Özellikle bu dönemde bağışıklık sistemini güçlendirmek için en doğal çözüm yolu olan propolis, düzenli kullanımda çocukları enfeksiyonlara karşı korurken vücudun bakteriler ve mikroplarla savaşmasına destek oluyor. İstanbul Teknik Üniversitesi ARI Teknokent’ten Gıda Yüksek Mühendisi Arı Ürünleri Uzmanı Aslı Elif Tanuğur Samancı’ya propolisi sorduk.

Propolis nedir?

Propolis arıların bitkilerin yaprak, sap ve tomurcuklarından topladıkları çok güçlü antioksidan ve antimikrobiyal etkilere sahip tamamen doğal bir arı ürünüdür. Arılar tarafından, kovandaki mikropları yok etmek ve kovanın sterilizasyonu için kullanılır. Propolis, doğru işlendiği takdirde insan vücudunda da aynı etkileri gösterir. Virüs ve bakterileri yok ederek vücudun hastalıklarla savaşmasına yardımcı olur. Sonbaharın gelişi ve okulların açılmasıyla birlikte mikrobiyal enfeksiyonlar da artmaya başlıyor. Yüksek antioksidan ve antimikrobiyal etkilere sahip olan propolis; sık hastalanan çocukların bağışıklık sisteminin güçlenmesine, hastalıklara karşı korunmalarına yardımcı oluyor.

Nar suyundan 80 kat daha güçlü bir antioksidan!

Tanuğur, İstanbul Teknik Üniversitesi ARI Teknokent’te geliştirdiği Anadolu propolisinin nar suyundan tam 80 kat daha güçlü antioksidan etkiye sahip olduğunu bilimsel olarak ortaya koyduklarını belirtti.

Antioksidan nedir?

Vücudumuzda metabolik faaliyetler sonucu her gün serbest radikaller üretilir. Bu serbest radikaller otoimmun rahatsızlıklar ve kansere kadar hücreye pek çok zarar vermektedir. Antioksidanlar vücuttaki serbest radikalleri yakalayarak onların vücudumuza vereceği zararları önler.

Günlük ne kadar antioksidan almalıyız?

Günlük antioksidan ihtiyacının karşılanması için her gün en az 5 porsiyon meyve-sebze ve 6 porsiyon tahıl tüketilmesi önerilmektedir.

Her gün antioksidan almak şart mı?

Vücudumuzda serbest radikaller her an üretilmektedir. Serbest radikallerin vücudumuza vereceği yıkıcı etkileri önlemek adına her gün dışarıdan vücudumuza antioksidan takviyesi yapmalıyız.

Bağışıklığı güçlendirmek için doğal çözüm

Tanuğur şöyle aktarıyor; “Çocuklar okul döneminin başlamasıyla sık sık hastalıklara yakalanıyor. Bu hastalıklara karşı bağışıklık sistemini güçlendirmek ve hastalanma sıklığını azaltmak için vücudumuza antioksidan takviyesi yapmalıyız. Burada propolisin önemi büyük…Propolis dünyada bilinen en güçlü antioksidanlar arasında. Yapılan pek çok bilimsel çalışmada propolisin bağışıklığı düzenleyici, antibakteriyel, antiviral, antifungal, antitümör, antienflamatuvar etkilerinin olduğu ve bunun bileşiminde yer alan kafeik asit fenetil ester, artepillin C, apigenin, krisin, galangin, pinosembrin kafeik asit gibi fenolik flavonoid bileşenlerden kaynaklandığı ortaya konulmuştur. Propolis vücutta B ve T lenfositleri aktive ederek antikor üretimini arttırmakta ve böylece doğrudan bağışıklığın güçlenmesine yardımcı olmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalarda, antibiyotiklerle birlikte kullandıldığında sinerjistik etki gösterdiği de ortaya konulmuştur.

Propolisi nasıl tüketmeliyiz?

Propolisi damla veya ham bal ile karışım halinde tüketebilirsiniz.

Her propolis aynı mıdır?

Ne yazık ki propolis ülkemize çoğunlukla Çin’den ithal ediliyor. Çin’den gelen ürünlerde katkı kalıntı sorunları mevcut, saf değiller. Bu ürünleri analiz ettiğimizde Çin propolislerine ağaçların yaprak, sap ve tomurcuklarının toz haline getirilerek katılmış olduğunu, maltodekstrin, silikon dioksit, çeşitli boyar maddeler gibi dolgu ve katkı maddeleri ile propolisin çoğaltıldığını tespit ettik. Bunlar alerjik etki yapabiliyor. Maalesef ürün etiketleri doğru değil ve gerçek içeriği beyan edilmiyor. Etiketlerde propolisin orijini yani Çin menşeili propolis ile ürünün üretildiği belirtilmiyor. Bu anlamda tüketici aldatılıyor. Bu tarz Çin propolisi kullanılarak üretilmiş ürünlerin sağlığa zararlı etkisi olabilir. Propolis adı altında satılan pek çok üründe propolis namına bir şey yok. Sonuç olarak propolis oldukça hassas bir konu. Her propolis aynı değil. Propolisin bu bahsettiğim etkilerinden bahsedebilmemiz için doğru koşullarda üretilmiş ve doğru şekilde işlenmiş olması gerekiyor yani propolisin menşei ve nasıl üretildiği çok önemli.

İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü ve İstanbul Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü ile birlikte yürüttüğümüz çalışmada; Brezilya, Çin, Arjantin ve Türkiye’de üretilen propolislerin meme kanseri üzerine etkileri araştırdık. Türkiye’de Anadolu propolisini arıcılara ürettirdik ve İTÜ ARI Teknokent laboratuvarlarında özütleyerek araştırmada kullandık. Çalışmanın sonucunda, Türkiye’de üretilen propolis kanser hücreleri üzerine öldürücü bir etki yaparken sağlıklı hücrelere hiçbir zarar vermedi. Anadolu propolisinin farklı ülkelerde üretilen propolislerle karşılaştırdığımızda çok özel bir antioksidan profiline sahip olduğunu ve antimikrobiyal, antitümör aktivitesinin daha yüksek olduğunu söyleyebilirim. Bazı fenolik ve flavanoidler dünyada sadece Anadolu propolisinde bulunuyor. Bu da Anadolu propolisini çok özel kılıyor…

Bağışıklık sistemi nedir?

Bağışıklık sistemi proteinler, çeşitli dokular ve organlardan oluşan bir savunma sistemidir ve bizi mikroplardan korumaya çalışır. Bu sistemin yeterli olamadığı durumlarda hasta oluruz. Kanda dolaşan akyuvarlar (lökositler) mikropları saptayıp, etkisiz hale getirmek için bir dizi operasyon başlatırlar. Akyuvarları yapan organlarımız timus, dalak ve kemik iliğidir. Vücutta lenf bezi adıyla bulunan minik bezlerde de akyuvarlar bulunur. Akyuvarların iki türü vardır; bir grup mikropları etkisiz hale getirir, diğerleri ise vücuda giren mikropları hafızaya yazıp, ona karşı askerler (antikor) geliştirirler ve bir sonraki saldırıda mikrobu öldürürler. Mikroplar vücuda girdiğinde vücut hemen ona karşı asker (antikor) üretmeye girişir. Bir daha aynı mikrop girmeye çalıştığında askerler hastalığı engeller. Örneğin suçiçeği geçirdikten sonra, bir daha geçirmezsiniz, çünkü artık vücut önlemini almıştır. Aşılar da bu mantıkla çocuğunuzu korur. Aşıyla, vücudu hasta etmeyecek ama bağışıklık sistemini uyaracak kadar mikrop veririz, vücutta hemen antikorlar oluşur ve gerçek hastalıkla karşılaştığında hastalığı engeller.

Anne sütü en önemli besin kaynağı

Bağışıklık sisteminde en önemli besin kaynağı tabii ki anne sütüdür. Anne sütü içeriğindeki koruyucu faktörleri bebeğe direkt olarak geçmekte ve bireyin ömür boyu onu koruyacak olan bağışıklığının temellerini atar.

Bağışıklık sistemini daha kuvvetli tutmak elinizde

Daha çok meyve ve sebze: Sofrada C vitamini, karoten ve antioksidanların daha fazla olduğu renkli sebzeleri bulundurun. Yeşil yapraklı sebzeler, brokoli, biberler, havuç, bal kabağı portakal, kayısı, tropik meyveler gibi…

Daha az şeker ve tatlandırıcı: Yapılan bilimsel çalışmalar şeker katkılı yiyeceklerin akyuvar çalışmasını olumsuz etkilediğini gösteriyor. Özellikle hastalık dönemlerinde tatlandırıcılar, şekerin her türü, dışarıdan alınan paketli tatlı yiyeceklerden uzak durmak gerekir. Bunların yerine bal, pekmez ya da doğal meyve şekerinden faydalanmak daha doğrudur.

Yağ asitlerinden en faydalısı Omega 3 yağları: Özellikle soğuk sularda dolaşan yağlı balıklarda olan bu madde çok değerli bir bağışıklık desteğidir. Omega yağ asitleri, bakterileri yiyen hücrelerin aktivitesini arttırırlar. Haftada 3 gün yağlı balık yemek veya bulunamıyorsa, yine de lokal taze balık ve haftada bir kaç kez balık yağı içeren bir kapsül yeterlidir.Keten tohumu yağı da, balık yağı kadar kuvvetli olmasa da, iyi bir Omega 3 kaynağıdır.

Yeterli uyku: Çalışmalar, çocuklarda da erişkinlerde olduğu gibi uykusuzluğun mikrop öldüren hücrelerin gücünü azalttığı gösteriyor. Özellikle gün boyu yuvada değişik aktivitelerle heyecanlı saatler geçiren küçük çocukların uyumadıklarını düşünürsek,erken yatmalarının çok gerekli ve önemli olduğunu anlarız. Bu yaştaki çocukların 12-13 saat, okul öncesi çocukların 10 saat uykuya gereksinimleri var.

Normal kilo: Şişmanlık antikor yapımını yavaşlatarak bağışıklık sistemine olumsuz etki etmektedir. Çocuğunuzu aktif tutarak hem kilosunu, hem de bağışıklık sistemini kontrol altında tutmaya çalışın.

Kişisel temizliğe önem verin: Bağışıklığı doğrudan arttırmasa da, bağışıklık sisteminin yorulmasını engelleyebilir. Sabunla el yıkamaya önem verin. Okuldan gelince, yemekten önce ve sonra, burun sildikten sonra, tuvaleti kullandıktan sonra mutlaka eller sabunla yıkanmalı. Diş fırçaları beraber duruyorsa, hasta olanın fırçasını hemen atıp yenisini almakta fayda var.

Yanında sigara içmeyin: Çocuklar sigaranın zararlı etkilerine daha da açıklar çünkü dakikada daha fazla soluyorlar. Bronşit, kulak enfeksiyonu, astım riskini arttırmak istemiyorsanız, çocuğunuzun pasif içici olmasına izin vermeyin.